Καρκίνος

Η κατηγορία «Καρκίνος» περιλαμβάνει φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία και τη συνοδεία της αντιμετώπισης των νεοπλασματικών νοσημάτων. Σε αυτήν εντάσσονται τόσο συστηματικές θεραπείες που επηρεάζουν κύτταρα σε όλο το σώμα όσο και τοπικές ή συμπληρωματικές αγωγές που στοχεύουν συγκεκριμένες βλάβες ή ελέγχουν συμπτώματα. Τα φάρμακα μπορεί να προορίζονται για θεραπεία με σκοπό ίαση, για μείωση του όγκου πριν από χειρουργείο, ή για ανακούφιση και παράταση της ποιότητας ζωής σε προχωρημένα στάδια.

Συνηθισμένες χρήσεις περιλαμβάνουν την άμεση χημειοθεραπεία, την ορμονοθεραπεία σε ορισμένους τύπους καρκίνου, στοχευμένες θεραπείες που δρουν σε συγκεκριμένα μόρια των καρκινικών κυττάρων, καθώς και φάρμακα υποστήριξης για τον έλεγχο επιπλοκών της θεραπείας. Παραδείγματα που συναντώνται συχνά είναι κυτταροτοξικά όπως η κυκλοφωσφαμίδη (Cytoxan) και η χλωραμβουκίλη (Leukeran), αντιμεταβολίτες όπως η κεπασιταβίνη (Xeloda) και η μεθοτρεξάτη (Rheumatrex), καθώς και ορμονικές θεραπείες όπως η αναστολή αρωματάσης (Femara) ή ο ταμοξιφαίνης (Nolvadex).

Τα είδη των φαρμάκων ποικίλλουν: στις συστηματικές θεραπείες περιλαμβάνονται αλκυλιωτικοί παράγοντες, αντιμεταβολίτες και άλλα κυτταροτοξικά· στις στοχευμένες βρίσκονται αναστολείς τυροσινικών κινασών και μοριακοί παράγοντες όπως τα φάρμακα τύπου Sprycel και Tasigna· στις ορμονικές θεραπείες ανήκουν σκευάσματα που τροποποιούν την ορμονική δραστηριότητα· υπάρχουν επίσης ανοσοτροποποιητές και τοπικά σκευάσματα όπως το Aldara, καθώς και φάρμακα για την αντιμετώπιση παρενεργειών, όπως τα αντιεμετικά (π.χ. Zofran).

Η χορήγηση και ο τρόπος χρήσης διαφέρουν: κάποια φάρμακα δίνονται ως ενδοφλέβιες εγχύσεις σε εξειδικευμένα κέντρα, άλλα ως προφορικά δισκία που ο ασθενής λαμβάνει στο σπίτι, ενώ τοπικές θεραπείες εφαρμόζονται απευθείας στο δέρμα. Συχνά οι αγωγές γίνονται σε κύκλους με διαστήματα αποκατάστασης, ή σε σταθερή καθημερινή δόση όταν πρόκειται για στοχευμένες θεραπείες. Για τη μείωση των παρενεργειών χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά φάρμακα που στηρίζουν τον οργανισμό ή καταστέλλουν συμπτώματα της θεραπείας.

Τα φάρμακα για τον καρκίνο έχουν ευρύ φάσμα αποτελεσματικότητας και προφίλ ασφάλειας. Πολλά απαιτούν τακτική παρακολούθηση με εργαστηριακές εξετάσεις και ιατρικές αξιολογήσεις λόγω κινδύνων όπως καταστολή του μυελού των οστών, ηπατοτοξικότητα, καρδιολογικές επιδράσεις ή άλλες συστηματικές παρενέργειες. Ορισμένες ουσίες είναι απαραίτητο να χειρίζονται με προσοχή από φαρμακοποιούς και νοσηλευτές επειδή θεωρούνται επικίνδυνες για τυχαία έκθεση. Υπάρχουν επίσης σημαντικές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα και ειδικές αντενδείξεις σε εγκυμοσύνη και γαλουχία.

Όταν χρήστες αναζητούν φάρμακα αυτής της κατηγορίας, συνήθως δίνουν έμφαση στον τύπο του καρκίνου και στον θεραπευτικό στόχο, στη διαθέσιμη μορφή χορήγησης (πόσιμη, ενδοφλέβια, τοπική), στο προφίλ παρενεργειών και στην ανάγκη για εργαστηριακή παρακολούθηση. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η δυνατότητα συνδυασμού με άλλα σκευάσματα, η ύπαρξη γενόσημων επιλογών και η διαθεσιμότητα υποστηρικτικών φαρμάκων όπως αντιεμετικά ή φάρμακα για τη διαχείριση του πόνου και των λοιπών συμπτωμάτων. Οι πληροφορίες για κάθε σκεύασμα προορίζονται να ενημερώσουν και να διευκολύνουν τον διάλογο με τους θεράποντες επαγγελματίες υγείας.